NIECH SIĘ ŚWIĘCI INDUSTRIADA !

W dniu 11 września 2021 r. odbyła się po raz pierwszy w Pszowie Industriada. Jest to święto Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego. Miasto Pszów wystąpiło z wnioskiem o przyjęcie w poczet członków i wpisanie do Szlaku budynku maszyny wyciągowej wraz z nadszybiem szybu Chrobry I. Przez dwa lata będzie to obiekt zaprzyjaźniony i po tym okresie marszałek województwa podejmie decyzję dotyczącą pełnego członkostwa. 

Stowarzyszenie Sympatyków Byłej Kopalni „Anna” wraz z Urzędem Miasta było współorganizatorem tej imprezy. W tym miejscu trzeba powiedzieć, że imprezy ze wszech miar udanej. Dopisało dosłownie wszystko. Bo i pogoda, i frekwencja, i zaplanowane występy, konkursy i gry, i wreszcie humory.

Jedyny zgrzyt jaki się pojawił w trakcie Industriady był oczywiście z premedytacją zaplanowany przez władze miasta. Nikt z oficjeli, ani również prowadząca, w czasie przemówień nawet nie zająknął się na temat zasług i roli, jaką odegrało nasze Stowarzyszenie, w uratowaniu tych obiektów i dążeniu do zorganizowania tej imprezy. Smutne to, że ludzie którzy do niedawna byli przeciwnikami przejęcia jakichkolwiek obiektów pokopalnianych, nawet w takiej chwili zakłamują historię. Z rozbawieniem słuchaliśmy i obserwowaliśmy występy „zasłużonych”.

Pomijając ten nieprzyjemny epizod należy jednoznacznie stwierdzić, że był to organizacyjny sukces. Nasze stowarzyszenie wydało okolicznościowe informatory pt. „Hans Poelzig w Pszowie”, które bezpłatnie rozdawaliśmy przy naszym stoisku. Częstowaliśmy też zwiedzających kopalniokami, amolokami i szklokami. Można było również u nas zakupić bajki dla dzieci napisane w języku śląskim. Oprócz tego dostarczyliśmy 12 starych plansz BHP, które były wystawione w budynku nadszybia. Zabawnych chwil dostarczył nam ks. Jerzy Szymik, który przykładając zdjęcie Hansa Poelziga do twarzy Marka Kubika zauważył niezwykłe podobieństwo. Kto to wie, co robił wielki architekt w Pszowie w 1914 roku po pracy? Ksiądz Szymik podarował nam też swój utwór „Epitafium dla Anny”, który został odczytany na początku Industriady przez samego autora. Utwór ten zamieszczamy poniżej. Obok publikujemy także utwór napisany w dniu 11.09.2021r przez Marka Kubika, a zatytułowany „Z prochu powstałaś”.

Na koniec pragniemy ogłosić , że Industriada 2021 została zakończona! Sukcesem. Czekamy i przygotowujemy się już do Industriady 2022.

Epitafium dla Anny

kiedy Ferdinand Friedrich August Fritze,
rybnicki aptekarz, 28 lipca 1832 roku
zgłaszał twoje narodziny
w Królewskim Górnośląskim Urzędzie Górniczym
w Tarnowskich Górach
dzieje pszowskiej ziemi
wstrzymały oddech.

Wydech nastąpił po 180 kilku latach.

W lutym, w lipcu, w deszczu , potykając się,
chodzę bezradny po twoich zgliszczach.
Wydarto ci wszystko, co było w twoim łonie.
Szolę po szoli, wagon po wagonie, bryłę po bryle.
Podobno niszczyłaś płuca, domy i krajobraz.
Zabijałaś ludzi. Ale czy moja ziemia bez
ciebie może swobodnie oddychać ? 

Jak bez ciebie żyć ?

Został po tobie czarny muł, kalekie
wzgórza, gruzowiska, pamięć katastrof,
obraz świętej Barbary z cechowni, parę
fotografii, lej w miejscu szybu, ziemia
osierocona, biedniejsza, cichsza. Pustka.
Na twoich nagrobnych płytach napisano:
„Nieruchomość na sprzedaż”.

A w bazylice Jan Wincenty Hawel dyryguje

muzyką norweskiego baroku, smyczki
dławią się sobą, nie nadążają za własną maestrią.
Madonna słucha ze zwyczajnym w tym miejscu
uśmiechem, którym mówi: pod moim płaszczem
nie zginiecie, ani wy, ani moja Anna. Zobaczycie.
Nie na darmo to imię mojej Matki.
I runęła na nas ściana dźwięku,
jak runęły, jedna po drugiej, złotoczarne ściany
tej , która nas żywiła – Anienki, naszej Anny.

Ks. Jerzy Szymik

Pszów, 19 lutego 2017r.

Z prochu powstałaś

Pamiętam marcowe przedwiośnie roku 2017.
W drzwiach mojego domu, jak zjawa, staje górnik.
Prawdziwy, twardy kamrat.
To nieprzypadkowy gość.

To posłaniec. Anna potrzebuje pomocy – krótko raportuje.

Jakoś nie jestem zdziwiony. A przecież mogłem w swoim zadziwieniu wzruszyć ramionami. Wielu tak później uczyni.
Anna, tych których karmiła, nie obchodzi już wcale.
Zrobiona pamiątkowa fotka z ostatnim wagonikiem węgla.

Fajrant i szlus ! Szychta i klocek.

Dziesiątki rozmów.
Paciorki próśb i błagań.
Urzędnicze uśmieszki i nieme kukły miejskich rajców.
Metafizyczna kropla drążąca skałę.

Pętla bezsilności ale i zasiany niepokój.

I nowy emisariusz – wnuk wielkiego Poelziga.
Przywozi receptę dla Anny.
W Pszowie nikt jej nie chce zrealizować.
Mijają zimy, mijają lata.

W bezmyślnej bezczynności mija czas.

W przekleństwie uporu nie przestaję wierzyć , że to misja możliwa.
Czuję moc tysięcy zmarłych górników z Anny.
To daje siłę i nadzieję w przemienienie.
W swym fatalizmie misja się dopełni.

Z prochu powstałaś ale w proch się nie obrócisz.

Marek Kubik

Pszów 11.09.2021r.

Konkurs na „obiekt zaprzyjaźniony” 12 edycji święta Szlaku Zabytków Techniki rozstrzygnięty !

W dniu 15.04.2021r. Muzeum Węgla Kamiennego w Zabrzu, koordynator INDUSTRIADY 2021r. poinformowało, że konkurs na „obiekt zaprzyjaźniony” 12 edycji święta Szlaku Zabytków Techniki został rozstrzygnięty. W ramach konkursu wyłoniono pięć obiektów zaprzyjaźnionych. Są to:

– Maszynownia szybu Chrobry I kopalni „Anna” w Pszowie,

– Pszowska prochownia – obiekt zgłoszony przez Stowarzyszenie Paramilitarne „Prochownia 1910” w Gliwicach,

– Marina Gliwice na Kanale Gliwickim,

– Browar Zamkowy w Raciborzu,

– Stacja Biblioteka w Rudzie Śl.

Przyznanie tego tytułu jest równoznaczne z udziałem w działaniach promocyjnych święta, jak i uczestnictwem w ramach festiwalu, którego finał zaplanowano na 11 września 2021r.

Tak więc po czterech latach walki naszego stowarzyszenia, o wpisanie obiektów kopalni „Anna” do Szlaku Zabytków Technik Województwa Śląskiego, możemy ogłosić pierwszy, namacalny sukces. Zdajemy sobie sprawę, że jest to dopiero początek drogi mającej zaprowadzić nas do właściwego zagospodarowania terenów pokopalnianych, w tym wyeksponowania unikalnych obiektów architektury industrialnej, znajdujących się na tym obszarze. Niemniej jednak mamy prawo dzisiaj ogłosić zwycięstwo naszego czteroletniego uporu, konsekwencji, mozolnego tłumaczenia i pracy jaką wykonaliśmy. Przytoczmy w tym miejscu często powtarzaną przez nas maksymę: „Kropla drąży skałę”.

Kolejne spotkanie w sprawie przystąpienia do Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego

W dniu 22.03.2021r. odbyło się drugie spotkanie w sprawie przystąpienia do Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego, które było kontynuacją tematu rozpoczętego w lutym br. W związku z ogłoszeniem motywu przewodniego tegorocznej Industriady i warunków oraz terminu naboru wniosków, Urząd Miasta Pszów zaprosił na spotkanie wszystkie zainteresowane strony. W spotkaniu wzięli udział: z-ca burmistrza Piotr Kowol, z-ca Przewodniczącego Rady Miejskiej Marcin Grzenia, przedstawiciel Stowarzyszenia Sympatyków Byłej Kopalni „Anna” Marek Kubik, pracownice Wydziału Promocji Ewa Jaskóła i Ewelina Mike oraz dyrektor MOK Marek Hawel. Piotr Kowol poinformował zebranych , że tegoroczna Industriada będzie się odbywać pod hasłem „Technika. To Was zaskoczy!”, której finał zostanie zorganizowany 11.09.br. Wnioski kandydatów do uzyskania tytułu obiektu zaprzyjaźnionego Industriady należy składać do dnia 01.04.br. Biorąc pod uwagę krótki termin do opracowania i złożenia wniosku, uczestnicy zastanawiali się nad propozycjami programowymi wrześniowej imprezy na ternie kopalni „Anna”. Marek Kubik w imieniu Stowarzyszenie zaproponował wystawę oryginalnych tablic BHP z czasów funkcjonowania kopalni, zorganizowanie stoiska sprzedaży książek o KWK „Anna” oraz zadeklarował udział trzech przewodników, którzy będą oprowadzać zwiedzających.

MOK wystąpił z propozycją zorganizowania specjalnych gier technicznych dla dzieci oraz występy zespołu tanecznego. Rozważano również udział krótkofalowców i zorganizowanie pleneru malarskiego. Należy dodać, że władze miasta chcą zgłosić do Industriady „tylko” budynek maszynowni szybu Chrobry I . Marek Kubik przekonywał , że należy zgłosić cały kompleks obiektów autorstwa Hansa Poelziga, a w minimalnym zakresie przynajmniej budynki maszynowni i nadszybia z wieżą stalową szybu Chrobry I. Dwa ostatnie obiekty stanowią bowiem nierozerwalną całość. Te argumenty jednak nie zostały przyjęte i Piotr Kowol poinformował, że wniosek będzie dotyczył jedynie maszynowni Chrobry I.

Można rzec: dobre i to.

Zebranie sprawozdawczo-wyborcze Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Sympatyków Byłej Kopalni „Anna” w Pszowie

W dniu 26.02.2021r. w siedzibie naszego stowarzyszenia odbyło się zebranie sprawozdawczo- wyborcze Walnego Zebrania Członków. W trakcie zebrania Prezes Andrzej Stroka przedstawił zebranym sprawozdanie zarządu z działalności stowarzyszenia w latach 2017 – 2021. W swoim wystąpieniu przypomniał wiele działań i inicjatyw podjętych przez stowarzyszenie mających na celu uratowanie zabytków przemysłowych kopalni „Anna” oraz właściwe zagospodarowanie terenów pokopalnianych. Wspomniał o wizycie pana Petera Poelziga z małżonką, wnuka niemieckiego architekta Hansa Poelziga, autora projektów wielu obiektów industrialnych znajdujących się na terenie kopalni. Przypomniał , że na zaproszenie stowarzyszenia przyjeżdżali do Pszowa liczni przedstawiciele instytucji wojewódzkich, którzy pomagali w ratowaniu obiektów zabytkowych „Anny”. Żeby wspomnieć tylko kilku, jak np. : marszałek województwa Henryk Mercik, wojewódzki konserwator zabytków Łukasz Konarzewski, twórca Szlaku Zabytków Techniki Adam Hajduga, dyrektor Regionalnego Instytutu Kultury w Katowicach Adam Kowalski i inni. Podkreślił, że członkowie stowarzyszenia czynnie brali udział w sesjach i komisjach Rady Miejskiej w Pszowie. W wyniku czteroletniej działalności stowarzyszenia wydaje się , że udało się przekonać władze miasta do złożenia wniosku o wpisanie zabytkowych obiektów kopalni do Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego. Jest to realizacja naszego postulatu sformułowanego już w 2017roku. Po w/w sprawozdaniu rozpoczęła się dyskusja. Następnie Walne Zebranie Członków udzieliło absolutorium ustępującemu Zarządowi. W następnym punkcie przeprowadzono wybory do władz nowego zarządu. W wyniku wyborów Prezesem Zarządu został Marek Kubik, zaś Wiceprezesem Marcin Biegalski.

Podjęto konieczne uchwały i po wolnych głosach i wnioskach zakończono zebranie.

Przełom w sprawie „Anny” ?

Pokłosiem naszego pisma z dnia 09.02.2021r. było zaproszenie na spotkanie w Urzędzie Miasta Pszów wystosowane przez z-cę burmistrza Piotra Kowola.
Spotkanie odbyło się w dniu 18.02.2021r. i poświęcone było planowanemu przez władze miasta wpisaniu zabytkowych obiektów kopalni „Anna” do Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego.
Aby zostać wpisanym do Szlaku Zabytków Techniki należy złożyć do Zarządcy Szlaku stosowny wniosek wraz z kwestionariuszem aplikacyjnym. Obiekt aplikujący do Szlaku Zabytków Techniki musi spełnić kryteria regulaminu, a ponadto co najmniej dwukrotnie ( dwa lata z rzędu) otrzymać nagrodę w konkursie ogłaszanym i zorganizowanym przez Operatora Szlaku Zabytków Techniki o tytuł „Obiektu Zaprzyjaźnionego Industriady” i uczestniczyć w Święcie Szlaku Zabytków Techniki – Industriada.
Ostateczną decyzję o wpisanie lub odmowie wpisania obiektu do Szlaku Zabytków Techniki podejmuje w formie uchwały Zarząd Województwa Śląskiego. W spotkaniu z ramienia naszego stowarzyszenia wzięli udział Marcin Biegalski i Marek Kubik, zaś Urząd Miasta reprezentowali burmistrz Czesław Krzystała, z-ca burmistrza Piotr Kowol i dwie pracowniczki wydziału promocji.
Piotr Kowol przedstawił plan działania , który miałby doprowadzić do wpisania zabytków kopalni „Anna” do Szlaku. Oczywiście gorąco poparliśmy ten pomysł i zaoferowaliśmy pomoc w jego realizacji i przy późniejszej organizacji Industriad.
Po ożywionej dyskusji zakończyliśmy spotkanie z dużymi nadziejami.

Pragnę przypomnieć , że walczymy o to od czterech lat. Wielokrotnie o tym pomyśle pisaliśmy i zgłaszaliśmy go na różnych forach i w różnych dyskusjach.
Być może wreszcie uda się w odpowiedni sposób zaprezentować zabytki przemysłowe kopalni „Anna” i we właściwy sposób zagospodarować tereny wokół nich. Kropla drąży skałę !
Czyżby przełom ?

Marek Kubik